Cuma, Mayıs 2, 2008 - "ŞENPAŞ HAKKINDAKİ GERÇEKLER VE SONUÇLARI"
"ŞENPAŞ HAKKINDAKİ GERÇEKLER VE SONUÇLARI"
…Tüm Şenpazarlılar ve Şenpazar dostları toplanmaktadırlar, çünkü o gün Şenpazar inşaat,
tarım ve hayvancılık şirketi tarafından önemli bir karar alınacaktır. Şirket yönetim kurulunu belirleyecek ve yatırım kararı alacaktır. Daha önceden kurulmuş olan şirketin yaklaşık 180 kişiye varan üyeleri tarafından toplanan aidatlarla belirli bir yatırım sermayesi birikmiştir. Şenpazarlı olan ve olmayan dost ve tanıdık kişiler oradadır. Gerekli prosedürler hazırlanır ve yatırımın nereye ve nasıl uygulanacağının tartışmalrına başlanır. Kimileri İstanbula , kimileri Şenpazara yatırım yapılmasının doğru olacağını düşünmektedir…ve uzunca yapılan tartışmalardan sonra açık oylama yapılarak çoğunluğun tercihi Şenpazar ilçesine yatırım yapılmasına karar verilir. Yönetim ve denetim kurulu seçilir. Şenpazara yatırım kararının nasıl olması gerektiği genel kurulda ki görüşmelerden sonra , yöreye ve köylüye gelir sağlaması açısından peynir tesisi kurulmasına karar verilir. Çünkü köylü süt satacak karşılığında para kazanacak ve çarşı pazardan evin ihtiyaçlarını giderebilmek için alışveriş yapacaktır. Dolayısı ile esnafta satış yapabilecek ve yörede bir hareketlilik başlayacaktır…
Yönetim kurulu ve denetim kurulu bu amaçla toplantıdan sonra çalışmalara başlayacaktır.
Yönetim kurulu 5 kişi ,denetim kurulu 3 kişidir.Yönetim kurulu başkanı Osman şevki Özkan ve yönetim kurulu bu amaçla önce mevcut sermayeye göre hangi kapasitede bir tesisin kurulabileceğini belirlemek için yeri Adapazarında olan ve tüm türkiyeye paslanmaz çelikten üretim tesisi kurarak pazarlayan , tesis montajını yapan, teknik destek veren ve ilk üretimi yaparak devreye alan Kromel firması ile görüşmek üzere Adapazarına giderek tüm bağlantıları yapmışlardır. Tesisin üretim kapasitesi günde 5 ton sütü işleyecek kapasitedir ve bu miktar piyasada ki diğer tesislerin en düşük kapasitesidir. Şenpazarda tesaplanan mevcut süt miktarı ise 2-2.5 tondur. Fakat köylünün daha sonra süt ineği miktarını arttırarak, üretimin mevcut 5 ton kapasiteye ulaşması hedeflenmiştir…
Bu arada tarım ve köy işleri bakanlığına başvurarak gereken izinler alınmak üzere şirket bilgi ve evrakları teslim edilmiştir. Yönetim kurulu daha sonra Şenpazar ilçesine geçecek ve Belediye başkanı ile görüşerek Şenpazarda kesimhane için kurulmuş bulunan binayı, peynir üretim merkezi yapılmak üzere kiralamışlardır. Daha sonra İstanbula geçilmiş ve peynir paketinin dizaynına geçilmiş, belirlenmiş ve türkiyenin en popüler ambalaj firmalrından Korozo ambalaj firması ile görüşülerek paketler hazırlatılmıştır. Bu aşamadan sonra imalatı organize etmek gerekmektedir. Bu nedenle tekrar Şenpazara geçilerek köylüyü organize etmek gerekmektedir. Bu nedenle başkan ve üyeler Şenpazara bağlı 30 köyün muhtarı ile belediye binasında bir öngörüşme yapmışlardır. Kendilerine peynir üretimi yapılacağı, bu nedenle köylünün verebileceği tüm sütlerin piyasa rayici üzerinden satın alınacağı bildirilmiştir. Başkan ve üyeler bununla kalmayıp tek tek tüm köyleri ziyaret etmişler ve köy kahvelerinde kendileri ile görüşerek süt satın alınacağını bildirmişlerdir.
Şenpazar ilçesinde yapılan mevcut süt analizi başlangıç için yeterli görünmektedir. Daha sonra başkan ve üyeler Kastamonu merkezine geçerek peynir üretim sorumlusu olacak gıda teknikeri Kemal Aytan beyle görüşerek anlaşmışlardır. Peynir üretim sorumlusu peynir üretimini kontrol edeceği gibi , peynir ustasına da gerekli bilgileri vererek üretimin doğru ve düzgün olmasını sağlayacaktır. Sıra peynir ustasını bulmaya gelmiştir ve üretim sorumlusu Kemal beyin tavsiyesi ile yıllarını peynir üretimine veren Trakyalı İbrahim usta ile anlaşmaya varılmıştır. O zamanlar iyi usta bulmak zordur, çünkü iyi ustaların hepsi herhangi bir tesiste çalışmaktadır. Bu arada üretimde kullanılacak olan yardımcı malzemeler ve aletler temin edilerek tesiste hazır vaziyete getirilecektir. Peynir ustası hem üretim için hemde güvenlik açısından tesisin ofis bölümünde yatacak ve orada ikamet edecektir. Sıra süt taşıma ve nakliye sorununa gelmiştir ve köyde komyoneti veya minibüsü olan herkesle temas kurulur ve görüşmelere başlanır. Lt başına ücret verilecektir, anlaşma sağlanır ve üç araba ile süt toplama işi başlatılacaktır. Şimdi tesisin çalıştırılmasına ve ilk üretimin yapılmasına gelmiştir.
Yatırımın Şenpazar ilçesine yapılması mevcut üyeleri ikiye bölecek ve İstanbulu isteyen üyerin ayrılması ile sonuçlanacaktır. Bu arada genel kurul kararını verecek ve ayrılanlara belli bir birikim sermayesi verilerek üyelikleri fesh edilecektir. Yaklaşık 180 üyenin 100 e yakını ayrılacak ve 80 kişi kalacaktır. Daha sonra yatırıma mütakiben katılımlar olacak, 100 hisseli sermayenin kalan hisseleri satılacaktır. Bu arada başkan sayın Osman şevki Özkan alamadığı maaşların yerine hisse alarak yıllarca geçimini sağlayacaktır.
Sütün ısıtılması için kazan dairesi mak.müh. Muzaffer genç tarafından tesis edilmiş ve gaz olmadığı için mazot brülörü kullanılmıştır ve mazot gerekmektedir. Bunun için üyelerimizden Fahri tunç bey ve oğlu ile görüşme yapılır ve alınması için anlaşma yapılır.
İleri tarihlerde alınan mazot bedelini peşin istemesi ve mazot vermemesinden dolayı bir günlük üretimin zarara uğramasına neden olduğu için tunç petrolden mazot alınmayacak ve Şenpazarda mevcut diğer petrol tesisinin sahibi sayın Hüseyin kaplan beye hisse satışı yapılarak mazot alınmasına başlanacaktır. Hüseyin bey mazot bedeli geri ödemesini üç aya varan vadelerle vermeyi kabul etmiş ve çok izverili davranmıştır. Peynir üretim tesisi Kromel firması tarafından kurulur, Mekanik tesisatı mak.müh. Muzaffer genç tarafından, Elek. Tesisatı başkan Osman Özkan tarafından, soğuk hava deposu Kastamonu merkezdeki bir firmadan tamamlanır ve üretime başlamaya hazır vaziyete gelinir. Tesiste kullanılacak paslanmaz çelik makine va malzemelerden, mekanik tesisatın ve eleketrik tesisatının tamamlanmasında, soğuk hava deposu ve üretim tesisinin ilave beton işlerinin bitirilmesinden sonra şirket kasasında kalan sermaye yeterli olmayacaktır. Kastamonu sağlık müdürlüğünden ve Tarım ve köy işleri müdürlüğünden gereken izinler alındıktan sonra, Peynir üretim sorumlusu ve peynir ustası ile Cromwell firmasının ustası köylerden toplanmış ilk sütün üretime başlamışlardır. Deneme üretimidir ve ilk üretim düşük olacağı için yöre halkına dağıtılacaktır. Toplanan süt işlenerek peynir üretimi yapılmıştır. Başarılı olmuştur yapılan peynirin aroması ve tadı güzeldir. Daha sonra Kromelin ustası gidecek ve kendi peynir ustamız ile üretime devam edilecektir. Süt toplama araçalrı hergün sabah erkenden yola çıkacak ve bölgesindeki köylerden sütü toplayarak en geç öğleye kadar üretim tesisine getireceklerdir. Çünkü üretim en az 6 ile 8 saat sürmektedir. Akşama kadar üretim sürecek ve üretilen peynirin kalıplanması ve soğutulması için raflarda bekletilecektir. Ertesi gün süt toplama araçları tesise gelene kadar , bir gün önce üretile bu peynirler öğlenden önce paketlenerek soğuk hava deposuna alınacaktır. Artık üretim başlanmıştır ve başlandığı gibi devam etmek zorundadır…
Üretim sadece madolyonun bir yarısıdır ve önemli olan ikinci yarısını da hayata geçirmektir. Bunun için Şenpazar, Cide , Kastamonu ve İstanbulda satış noktaları oluşturmak ve sipariş miktarlarını hergeçen gün artırmak gerekmektedir. Bu nedenle başkan ve üyeler yöreye yakın kişi ve kuruluşlarla irtibata geçer. Pek çok esnaf ve işletme ile ticari anlaşma yapılacaktır ve küçük siparişlerle satışa başlanır. Ama bu yatırıma geçerken söz veren pek çok kişi ve özellikle iş adamlarımız sözlerinde durmayacak ve satış ve pazarlamada sıkıntı ve zorluklar yaşanacaktır. Bi yandan üretim bir yandan satış ve pazarlama başlamıştır. Başlangıçta her şey yolunda gitmektedir. Fakat ilerleyen günlerde sorunlar başlayacaktır. En önemli sorunlar,
- köylüler içersinde süt satışından fazla para kazanmak için süte su katılmaya başlanmıştır.
- iyi bir peynir ustası bulunamamıştır. peynir ustası enaz 20 yıllık olmasına rağmen,
paslanmaz otomatik makinaların dilinden anlamamakta, peynir altı suyunu atamamakta
ve kalite düşmektedir.
Peynir altı suyunun atılamaması o peynirin bozuk olduğu anlamına gelmez. Acımtrak bir tadı vardır ve insan sağlığına bir zararı sözkonusu değilidir. Bu tat peynir altı suyunun doğal özelliğinden kaynaklanmaktadır. Bunu bütün peynir üreticileri bilir. Tek sorun satış yapılamaması sorunudur ve firmayı ilgilendirir. Bu nedenle bu peynirler paketlenerek depoda muhafaza edilmiş ve satışa sunulmamıştır. Zaman zaman kaliteli peynir üretilmiştir ve bu peynirler satışa sunulmuştur. Makinalardan anlamayan usta ile bir hafta sonra sözleşmesi fesh edilmiştir. Başka bir peynir ustası zaman zaman tesise gelerek üretimi yönlendirmiş ve çalışan personele bilgiler vermiştir. Bazı günlerde peynir kalitesi yakalanmış, bazı günlerde peynir altı suyu atılamadığı için üretim iyi yapılamamıştır. Tesiste günlerdir üretim bu şekilde devam ederken, yörede süt miktarının arttırlması çalışmalarına başlanmıştır. Çünkü yeterli süt miktarı toplanamamaktadır Başlangıçta 700 ile 1200 lt arası süt toplanabilmektedir. Oysa zaman zaman genel kurulda olsun, şirket yöneticileri ve üyeleri ile yapılan toplantılarda olsun defalarca anlatmama rağmen ne idareceiler ne denetim kurulu üyeleri, ne iş adamları nede şirket ortakları anlamış değillerdi ve anlayamıyorlardı. Bu üretim ve satış planlamasını üyelere şu şekilde ifade ettim;
Günde 1 ton ile çalışma yaptığımız ve satışını gerçekleştirdiğimiz zaman mevcut aylık şirket giderlerinin toplamına eşit olacağını anlattım. Yani üretim sınırı bir tondu ve hesapları ve organizasyonu buna göre yapmak lazımdı. Bunu aşağıdaki şekilde ifade edebiliriz,
Günde 1 ton altında toplanan sütle üretim yaptığımız taktirde ZARAR edeceğimizi bildirdim.
Günde 1 ton ile üretim yaptığımızda gelir ve giderimizi AYNI olacağını ifade ettim.
Günde 1 ton üstü çalıştığımız zaman KAR a geçeceğimizi ve her ton için KAR marjının artacağını anlattım.
Eğer 5 tonla çalışabilirsek ve satışını yapabilirsek , şirkette ,köylüde, esnafta, Şenpazar yöreside istediğimiz kalkınma hızına ulaşacak ve ilçe büyümeye ve göç vermemeye başlayacaktı. Çünkü, o günün piyasa şartlarına göre peynir 5 ila 6 milyona satılıyordu. Eğer 5 ton ile çalıştığımızı düşünürseniz, 5 ton sütün işlenmesi demek (eğer süt saf ve katıksız ise) %10 verim alınması demektir ki buda 500 kg peynir demektir. Yani ayda 15 ton peynir elde edersiniz ki 6 milyondan ayda 90 milyar , senede 1 trilyonun üzerinde bir paranın toplanmsı demektir. Yani bu 1 trilyon para Şenpazar ilçesine akacak , köylü ve esnaf kalkınacaktır. Şirketin burada ki karıda ayda ortalama tüm masrafları çıkardığımızda (70 milyar), 90-70, 20 milyar olacaktı. Yani senede şirket kasasına 240 milyar gelir elde edilecekti. Defalarca anlatmam rağmen anlayanın olduğunu sanmıyorum, hiç kimseden ne bir söz, ne bir öneri gelmedi ne de bir yardım gelmedi. Bu nedenle denetleme kurulu başkanımız sayın Yaşar kızılkum ile defalarca bir araya geldik ve Şenpazar ilçesine süt ineği yardımı yapılabilmesi için Kastamonu tarım ve köy işleri müdürüne ve o zaman ki iç işleri bakanımız sayın Murat Başeskioğluna süt ineği yardımı yapılabilmesi için başvuruda bulunduk. Ama maalesef aradan o kadar zaman geçmesine rağmen somut bir adım atılamamıştır ve Şenpazardaki süt mikatrı ile devam etmek zorunda kalacaktık.
Bu arada depodaki satışa sunulmayan peynirler için İstanbuldan Kartal tarafında bir firma bulundu ve yarı fiyatına bu firmaya satışı yapıldı. Firma birinci seferde peynirleri Şenpazar kadar gelerek nakliyesini kendi yapmış ve peynir paralarını ödemişti. İkinci seferde yine aynı şekilde gelerek peynirleri telsi almış , peşinatını ödemiş ve kalanına çek vermiştir. Üçüncü seferde de aynı şekilde satış yapılmıştır. Fakat ilerleyen günlerde çeklerin sahte olduğu ve ödeme yapılamayacağını öğrendik. Firma sahibi Mustafa beye defalarca giderek tahsilatını istedik. Ama maalesef işlerinin bozulduğunu, borcunun borç olduğunu söyleyerek ödemeye yanaşmadı ve şirket olarak kendisini ve çeklerini mahkemeye verdik. Hala mahkeme devam etmekte ve bir sonuç alınamamaktadır...
Üretime başlarken kasamızda mevcut olan işletme sermayesi azalmıştı ve yukarıda anlattığım üretim miktarı düşüklüğünden dolayı üzerine ilave bir sermaye koyamadık. Üretim devam etmekteydi ve üretilen peynirler her seferinde değil ama bazen tekrar sulu çıkıyordu. Peynirler paketlendikten sonra satışa sunulmadan depolanıyor ve bekletiliyorlardı. Soğuk hava deposunda bekletilen peynirlerin son kullanma tarihi açıktır ve belli değildir. Avrupada eritme peyiniri üretimlerinde peynirler özellikle soğuk hava deposunda bekletilerek son kullanma tarihinin geçmesi beklenir. nedeni peynir tadını ve aromasının artması sağlamak içindir. Depoda bekletilen bu peynirlerin son kullanma tarihinin geçmesi bu peynirlerin bozuk olduğu anlamına gelmez. Fakat bizim beklettiğimiz peynirler hakkında bu anlamsız ve mantıksız yorum yapılmıştır. Depoda peynirler birikmeye başlayınca nasıl eritme peyniri yapılabilir araştırdık ve gıda kodeksinde belirtilen ve açıklanan bilgilere göre ve gıda sorumlumuz sayın Kemal Aytan bey ve yön.krl.bşk. yrd. Sayın Hüseyin irdem beyle beraber Kastamonudaki bir peynir tesisisindeki peynir ustası ile görüşmeye gittik. Peynir ustası İbrahim usta (mersinli) bize eritme peynirinin nasıl yapılacağını anlattı ve ne gibi malzemeler gerektiğini bildirdi. Hatta bu peynir ustası ile ustamızın olmadığını ve ileride kendisi ile çalışabileceğimizi söyledik o da kabul etti. Şenpazardaki tesise döndükten sonra personelle görüşerek eritme peyniri üretime başladık. Depodaki peynirler mevzuata uygun eritme peyniri yapılarak bu peynirler tekrar üretime kazandırılmıştır.
Yönetim ve denetim kurulu ile yaptığımız toplantılarda üyelerin rahatsızlığından dolayı tesis müdürü sayın Aliosman şakar beyin değiştirilmesi isteniyordu. Peynir üretim , izinlerin alınması , köylülerle irtibat, üretimin yapılması, satışın yapılması gibi pek çok konuda kendisinden fazlasıyla yararlandım. Ama neden istemediklerini hala anlamış değilim. Kendisi fazlası ile üzerine düşen görevi yerine getirmiştir. Sayın Yaşar beyin istekleri doğrultusunda başka bir tesis müdür bulunmasına kara verildi. Ama maalesef Şenpaş peynirciliğin hayat geçirilmesinin her aşamasında yalnız kaldığımız gibi bu konuda da yürekli ve işi becerebilecek bir şahıs bulunamadı, bulamadılar. Bu konuda Şenpazardan sayın Selehattin acar beyle görüştük, memnun olduğunu bildirdi ve ailevi nedenler yüzünden kabul edemeyeceğini bildirdi. ve maalesef Aliosman beyden daha iyisi, daha yüreklisi ve bulunamadığı için kendisi ile çalışmaya devam edilmiştir. Kendisi ile köyleri dolaşarak ve köylülerle bizzat konuşarak üretimin arttılmasını ve süte su katılmamasını rica ettik , uyardık. Maalesef köylümüzün pek çoğu alacakları geciktiğinden ve daha fazla süt parası alabilmek için süte su karıştırmaya devam ettiler. Şirket açısından daha fazla para ödenmesine ve peynir kalitesinin daha fazla düşmesinin nedenlerinden biridir.
Süt miktarınında yetersiz oluşu nedeni ile 2003 yılı kasım aylarına geldiğimizde denetim kurulu başkanımız sayın Yaşar kızılkum ile görüşerek üretimi durdurmamızı ve ileride sütün artışına göre üretime yeniden başlayabileceğimizi bildirdim. Yaşar bey üretimi durdurmanın yanlış olacağını ve üretim yapılırken başka çözümler bulunabileceğini ve devam etmemizi söyledi. Ama biliyordum ki ne tarım ve köy işleri müdürlüğünden, ne şirket üyelerinde nede Şenpazarlı esnaf ve iş adamlarımızdan bu konuda bir çözüm sağlanamayacağı idi. ve sonuçta
Üretime devam ettik , borçlarımız çoğaldı, süt artışı ile ilgili çözüm bulunamadı, kaliteli peynir ustası bulunamadı ve dolayısı ile üretim kalitesi sağlanamadı, depoda peynirler birikti ve 29 mart 2004 komplosu ile Şenpaş peynircilik hayatı bitirilmiş oldu. Bu aynı zamanda yıllardır yatırım yapılmamış Şenpaş yöresine büyük bir darbe olarak kalkınmanın önü kesilmiştir. Oysa insanoğlu için önce ekmek gelir yani iş imkanı sağlamak gerekir. Müteşebbis veya yatırımcı olmak zordur. Ekmek kapısı açmak kolay değildir. Ama insanlar rant sağlayacağım diye, reyting yapacağım diye, TV patronunun cebine fazla para koyacağım diye , yöreye kalkınma müteşebbisine giren, köylülerine süt parası sağlamayı hedef edinmiş ve pek çok kişiye iş imkanı sağlayan kuruluşları sırf kendi benliklerinin tatmini ve çıkar gruplarına şirin görünmek için karalayabiliyorlar ve yayın terörü yapabiliyorlar.
Kalkınma ve üretim hedefimiz yukarıda anlattığım şekilde gerçekleşmiştir. Doğruyu değil ama yanlış yapmadığımızı söyleyebilirim. Şenpaş şirketi sadece Osman Özkan ve Aliosman şakar şirketi değildir. Şirket herkesin şirketidir ama üzülerek söylüyorum ki yalnız bırakıldık ve hiç kimse hiçbir şeklilde yardım etmemiştir. Kimse peynir uzmanı değil , destek ve yardım yapılsaydı daha doğru ve daha kaliteli üretimler yapılarak istenilen amaca ulaşılabilirdi…
Neden bu noktaya gelindiğinin kısaca özeti şöyledir,
1- Şenpazarda yapılacak bir üretim için yeterli kadro kurulamamıştır.
2- Şenpazarda üretim safhası ve İstanbulda satış safhası mevcuttur ve başkan olarak
Hangi bölgeye gittiysem diğer taraf aksamıştır.
3- Peynir ustası bulunmuştur fakat teknolojik makinelardan anlamayan bir usta ile işe
başlamak zorunda kalınmıştır.
4- Yeterli işletme sermayesi kalmamıştır.
5- Mevcut süt başlangıç için yeterlidir ama sütün artışı sağlanamamıştır.
6- Süt toplama ve Peynir dağıtım aracı mevcut değildir. Kiralıklarla düzgün çalışılamamıştır.
7- Yönetim ve denetim kurulu peynir işinin uzmanı gibi düşünülmüş ve diğer üyelerin yardımı sağlanamamıştır.
8- Şenpazar belediye başkanı sadece kesim binasının kiralık verilmesine yardımcı olmuş başka hiçbir konuda destek sağlamamıştır.
9- Yerel idarelerin tamamı sözvermelerine rağmen hiçbirinden destek alınamamıştır.
10- Devlet desteği sağlanamamıştır.
11- Satış noktalarının tespiti konusunda söz veren iş adamlarımızın hiçbirinden destek alınamamıştır.
12- Köylülerimize ikaz etmemize rağmen süte su karıştırılmasının önüne geçilememiştir.
13- Şenpazar köylüsüne süt ineği dağıtımı yaptırılamamış ve bir mandra kurma gerçekleşmemiştir.
Eğer yukarıda belirttiklerimin tam tersi gerçekleştirilebilseydi bugün daha farklı konuşabilir ve hedefe ulaşmış daha güzel şeyler konuşabilirdik…
Ben ve yönetim kurulu arkadaşlarım Şenpaş peynircilik işine sıfırdan başladık, tesisi kurduk, üretime geçtik, satışını gerçekleştirdik. Köylüyü organize ettik ve sütten para kazanmaya alıştılar , sevdiler. Her ayın ilk Cuma gününde paraları ödenir ve parasını alan köylümüz çarşıya giderek Cuma pazarında evin ihtiyaçlarını alarak köyünün yolunu tutardı. Bugün hala o günleri aradıklarını ve beklediklerini gayet iyi biliyorum…
Uzun sözün kısası, kıssadan hisse,
“Cesareti ve yüreği olan herkese seslendim sesleniyorum. Bugün işe başlayacak herhangi bir kişi veya kişilerin bir tek yapacağı şey var. İlçemize gaz geldi , kazan dairesinde mazot brülörü yerine GAZ brülörü takılacak ve gaz alınacak ve köylüye haber verilerek süt alınacak, kısacası sıfırdan başladığımız işin ortasından başlanacak. Sadece gaz ve süt alımı yapılarak iyi bir usta ile makinelara start verilecek. Hodri meydan ! Şenpazarı seven ve sayan gerçek Şenpazarlı esnaf ve İş adamlarını görmek beni olduğu kadar tüm Şenpazarlıları da memnun edecektir, eğer gerçekten Şenpazarlı ise, aksi takdirde kimse Şenpazarlıyım demesin, kimse sağda solda boy göstererek Şenpazarlı BÜYÜK İŞ ADAMIYIM havasına bürünmesin”
Şenpazar İnşaat , tarım ve Hayvancılık Eski Yönetim kurulu Başkanı
Osman Şevki Özkan
| 
